כללים אין לשון הקדוש / ארמית

די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד

גרשון
שר חמישים ומאתים
תגובות: 273
זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 18, 2019 11:01 pm

תגובהדורך גרשון » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 2:01 pm

farshlufen האט געשריבן:לאז ארויס שרייבעריי כללים פון די הייליגע תורה, ביטע.

יעדעס אות ותג איז מסורות, נישט אלעס האט א הסבר פאר אונז קליינע קעפעלעך.

הרבה נשאר בקולמסי, וא"א ללמוד כל התורה כולה על רגל אחת.

און ווייל נישט אלעס האט א הסבר על דרך הפשט, מיינט עס אז מ'טאר נישט זוכן צו מסביר זיין?
ס'איז א פארגעניגן זיך צו מתווכח זיין מיט א ראציאנאלן מענטש

גרשון
שר חמישים ומאתים
תגובות: 273
זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 18, 2019 11:01 pm

תגובהדורך גרשון » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 2:08 pm

חלב ישראל האט געשריבן:אתך = חסר, אותך = מלא, אותכה = מלא דמלא.

אותך/אותכה איז טאקע א גוטער ביישפיל פון א קמץ סוף ווארט וואס ס'שטייט צומאל מיט א ה' און צומאל מיט. ס'זענען דא נאך אסאך אזעלכע ווערטער.

איך בין נייגעריג אויפ'ן ווארט נער[ה] וואס שטייט אין דער תורה אלץ אן א ה' (דאכט זיך מיר אז אויף איין פלאץ שטייט עס יא מיט א ה'), וואס אין אלע חומשים וועט שטיין אז ס'איז דא א "קרי" מיט א "כתיב". מ'וואלט עס געקענט אראפגעבן סאך פשוט'ער, אז א יונגל מיט א מיידל שרייבט מען די זעלבע, נאר דער ניקוד איז אנדערש: ביי א זכר איז נישט דא קיין ניקוד אויפ'ן ר', און ביי א נקיבה איז דא א קמץ.

די זעלבע איז אויך מיט ליל[ה] אין "אשת חיל", אין משלי, וואו ס'איז דא א "קרי" מיט א "כתיב". ס'איז פשוט אז "ליל" קומט מיט א קמץ אויפ'ן צווייטן ה'.
ס'איז א פארגעניגן זיך צו מתווכח זיין מיט א ראציאנאלן מענטש

אוועטאר
איינס
שר שלשת אלפים
תגובות: 3213
זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג סעפטעמבער 26, 2017 9:16 am

תגובהדורך איינס » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 2:16 pm

גרשון האט געשריבן:ס'איז פשוט אז "ליל" קומט מיט א קמץ אויפ'ן צווייטן ה'.

מסברא אדער ממקור
אחד היה אברהם - שעבד את ה' רק על ידי שהיה אחד, שחשב בדעתו שהוא רק יחידי בעולם ולא הסתכל כלל על בני העולם.

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 22372
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

תגובהדורך farshlufen » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 2:27 pm

גרשון האט געשריבן:
farshlufen האט געשריבן:לאז ארויס שרייבעריי כללים פון די הייליגע תורה, ביטע.

יעדעס אות ותג איז מסורות, נישט אלעס האט א הסבר פאר אונז קליינע קעפעלעך.

הרבה נשאר בקולמסי, וא"א ללמוד כל התורה כולה על רגל אחת.

און ווייל נישט אלעס האט א הסבר על דרך הפשט, מיינט עס אז מ'טאר נישט זוכן צו מסביר זיין?

געבויעט אויפן אייגענעם קליינעם קעפעלע?
סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
חלב ישראל
שר חמישים ומאתים
תגובות: 484
זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך פאברואר 14, 2018 10:19 am

תגובהדורך חלב ישראל » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 2:42 pm

גרשון האט געשריבן:איך בין נייגעריג אויפ'ן ווארט נער[ה] וואס שטייט אין דער תורה אלץ אן א ה' (דאכט זיך מיר אז אויף איין פלאץ שטייט עס יא מיט א ה'), וואס אין אלע חומשים וועט שטיין אז ס'איז דא א "קרי" מיט א "כתיב". מ'וואלט עס געקענט אראפגעבן סאך פשוט'ער, אז א יונגל מיט א מיידל שרייבט מען די זעלבע, נאר דער ניקוד איז אנדערש: ביי א זכר איז נישט דא קיין ניקוד אויפ'ן ר', און ביי א נקיבה איז דא א קמץ.

די זעלבע איז אויך מיט ליל[ה] אין "אשת חיל", אין משלי, וואו ס'איז דא א "קרי" מיט א "כתיב". ס'איז פשוט אז "ליל" קומט מיט א קמץ אויפ'ן צווייטן ה'.

אוודאי אזוי, די ראשונים וואס רעכענען אויס אלע ווערטער וואס די קרי איז אנדערש פונעם כתיב רעכענען נישט די ווערטער.

בכלל זעהט מיך אויס אז די סעמיטישע שפראכן האבן א טרענד צו ווערן מער און מער מלא מיט די צייט, די פארצייטישע אקקאדישע און בבלישע שריפטן פון פאר די תורה זענען ממש אינגאנצן חסר, אן קיין ההין יודין ואוין און אלפין, סיידן אז מ'זאגט עס ארויס פאר זיך, דו וואלסט עס נישט געקענט ליינען אפילו זאלסט עס איבערשרייבן אויף אותיות מרובעות. די תורה וואס איז שוין שפעטער איז א געמיש צווישן מלא און חסר, מיט אביסל טרעינינג קען זיך יעדע בחור'ל אויסלערנען צו ליינען אין די תורה. די משנה וואס איז שוין נאך שפעטער איז אינגאנצן מלא, און דאס איז צו וואס אונז זענען צוגעוואוינט. די גאונים און געוויסע ראשונים שרייבן שוין מלא דמלא, געוויסע שטופן אריין אלפין יודין ההין און ואוין וואו מ'קען נאר, ס'זעהט שוין אויס ערגער פון אידיש.
לעצט פאראכטן דורך חלב ישראל אום פרייטאג נובעמבער 29, 2019 6:04 am, מאל פאראכטן געווארן 1 סך הכל.

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 22372
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

תגובהדורך farshlufen » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 3:15 pm

חלב ישראל האט געשריבן:אוודאי אזוי, די ראשונים וואס רעכענען אויס אלע ווערטער וואס די קרי איז אנדערש פונעם כתיב רעכענען נישט די ווערטער.

פון וועלכע ראשונים רעדט איר? רשיה"ק זאגט קלאר אז ס'איז א קרי וכתיב.
סנהדרין ע"ג
נער כתיב וקרינן נערה נדרש מקרא ונדרש מסורת

און אזוי צייכענען צו אלע ספרי מסורת איבעראל.
סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
חלב ישראל
שר חמישים ומאתים
תגובות: 484
זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך פאברואר 14, 2018 10:19 am

תגובהדורך חלב ישראל » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 3:37 pm

מקרא מיינט די ווארט וויאזוי מ'זאגט עס ארויס מיט די נקודות, מסורת מיינט די אותיות אליינס אן די נקודות, און אויף דעם איז דא א מחלוקת צו יש אם למקרא צו יש אם למסורת צו מ'קען דרש'נען א ווארט אנדערש ווי די נקודות המקובל, קיין שייכות מיט קרי וכתיב, איז "ונשל" הברזל מן העץ אויך די קרי אנדערש ווי די כתיב?

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 22372
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

תגובהדורך farshlufen » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 3:55 pm

ביטע ענטפערט פון וועלכע ראשונים רעדט איר?

וואס איז טייטש "נער כתיב וקרינן נערה"?

אינטערעסאנט אז אלע פריערדיגע ספרי מסורה האבן פארשטאנען די רש"י הק' אווי מיר.

כ'האב מורא אז איך רעד דא צו אזעלכע שלא קראו ולא שמשו אין פריערדיגע ספרי דקדוק ומסורה בכלל
סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
חלב ישראל
שר חמישים ומאתים
תגובות: 484
זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך פאברואר 14, 2018 10:19 am

תגובהדורך חלב ישראל » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 5:38 pm

כ'האב נישט געמיינט א ספעציפישע מחבר, דער אמת איז אז ס'נישט דא קיין מסורה דערויף, יעדער קען זאגן וואס ער וויל.

די זעלבע פשט וואס דו וועסט לערנען ביי ונשל הברזל מן העץ קענסטו לערנען דא אויך.

בכלל, די כתיב דארף האבן א פשט אן די קרי אויך, די ווארט "אינגעל" קומט בכלל נישט אריין דארט.

גרשון
שר חמישים ומאתים
תגובות: 273
זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 18, 2019 11:01 pm

תגובהדורך גרשון » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 9:21 pm

חלב ישראל האט געשריבן:די כתיב דארף האבן א פשט אן די קרי אויך, די ווארט "אינגעל" קומט בכלל נישט אריין דארט.

גענוי. ביי אן איינציגן פלאץ וואלט מען געקענט זאגן אז ס'איז א יוצא מן הכלל, אבער המקרה לא יתמיד - אז ס'שטייט אייביג אזוי, מיינט עס אז אזוי קומט דאס ווארט.
ס'איז א פארגעניגן זיך צו מתווכח זיין מיט א ראציאנאלן מענטש

גרשון
שר חמישים ומאתים
תגובות: 273
זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 18, 2019 11:01 pm

תגובהדורך גרשון » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 9:23 pm

farshlufen האט געשריבן:
גרשון האט געשריבן:
farshlufen האט געשריבן:לאז ארויס שרייבעריי כללים פון די הייליגע תורה, ביטע.

יעדעס אות ותג איז מסורות, נישט אלעס האט א הסבר פאר אונז קליינע קעפעלעך.

הרבה נשאר בקולמסי, וא"א ללמוד כל התורה כולה על רגל אחת.

און ווייל נישט אלעס האט א הסבר על דרך הפשט, מיינט עס אז מ'טאר נישט זוכן צו מסביר זיין?

געבויעט אויפן אייגענעם קליינעם קעפעלע?

נאר אויף וועמענ'ס? צי קלערסטו אז די מצוה פון לימוד התורה און הבנת התורה באדייט מיט'ן אייגענעם קליינעם קעפעלע?
ס'איז א פארגעניגן זיך צו מתווכח זיין מיט א ראציאנאלן מענטש

גרשון
שר חמישים ומאתים
תגובות: 273
זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 18, 2019 11:01 pm

תגובהדורך גרשון » דאנארשטאג נובעמבער 28, 2019 9:30 pm

חלב ישראל האט געשריבן:בכלל דארף מען צו וואוסן אז די סעמיטישע שפראכן האבן א טרענד צו ווערן מער און מער מלא מיט די צייט, די פארצייטישע אקקאדישע און בבלישע שריפטן פון פאר די תורה זענען ממש אינגאנצן חסר, אן קיין ההין יודין ואוין און אלפין, סיידן אז מ'זאגט עס ארויס פאר זיך, דו וואלסט עס נישט געקענט ליינען אפילו זאלסט עס איבערשרייבן אויף אותיות מרובעות. די תורה וואס איז שוין שפעטער איז א געמיש צווישן מלא און חסר, מיט אביסל טרעינינג קען זיך יעדע בחור'ל אויסלערנען צו ליינען אין די תורה. די משנה וואס איז שוין נאך שפעטער איז אינגאנצן מלא, און דאס איז צו וואס אונז זענען צוגעוואוינט. די גאונים און געוויסע ראשונים שרייבן שוין מלא דמלא, געוויסע שטופן אריין אלפין יודין ההין און ואוין וואו מ'קען נאר, ס'זעהט שוין אויס ערגער פון אידיש.

די גאונים? איך מיין אז נאר די ראשונים, בעיקר אין אשכנז. די סיבה דערצו איז געווען לכאורה דער איינפלוס פון די לאטיינישע און גערמאנישע שפראכן וואס מ'האט גערעדט אין די לענדער פון יהודת אשכנז, וואס ביי זיי זענען דא וואקאלן.
ס'איז א פארגעניגן זיך צו מתווכח זיין מיט א ראציאנאלן מענטש

אוועטאר
אהרן הלוי
שר חמש מאות
תגובות: 881
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג פאברואר 18, 2018 1:42 pm

תגובהדורך אהרן הלוי » פרייטאג נובעמבער 29, 2019 1:54 pm

(מנין לו לפארשלאפן שלגרשון יש ראש קטן?)
אשרי מי שלא חטא ומי שחטא ישוב וימחול לו (קרעדיט: בעלי תשובה, חסידים ואנשי מעשה)

גרשון
שר חמישים ומאתים
תגובות: 273
זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 18, 2019 11:01 pm

תגובהדורך גרשון » מאנטאג ינואר 06, 2020 10:19 pm

מתה/מתה, באה/באה

בעלי קורא ווייסן מסתמא אז מ'דארף מדייק זיין צו קוועטשן דער וואך אויפ'ן מ' פון "מתה עלי רחל", אנדערש ווי אין פרשת ויצא ביי "ואם אין מתה אנכי" וואו מ'דארף דריקן דעם ת', ווי דער רשב"ם מערקט דארט אן. דאס זעלבע איז אויך אין פרשת ויצא ביי "ורחל באה", וואס רש"י זאגט אז ביים ערשטן מאל דארף מען קוועטשן דעם א', "און רחל קומט", און ביים צווייטן מאל דעם ב', "און רחל איז אנגעקומען".

אלזא, ביי לשון עבר דריקט מען דעם ערשטן אות, און ביי לשון הוה דעם צווייטן אות. ווי מיין מלמד דרדקי האט געגעבן א סימן, אז דער עבר איז דאך פריער פונעם הוה, קומט אים א פריערדיגן אות...

דער הסבר איז אבער אביסעלע טיפער:

"ער האט געטון", לשון עבר, איז אין לשה"ק פעל. "ער גייט טון", לשון עתיד, איז יפעל. ווי אזוי זאגט מען "ער טוט", לשון הוה? פועל, די זעלבע ווי דער שם העצם פון אן ארבעטער – א פועל. דאס איז ווייל אין לשה"ק איז באמת נישט דא קיין שם פועל בלשון הוה, נאר אויב וויל מען זיך אויסדריקן אזוי, זאגט מען, "יענער איז אן ארבעטער," ווייל אויב ארבעט ער יעצט, איז ער דאך אויפ'ן מאמענט אן ארבעטער.

יעצט, אין לשון זכר האט דאס ווארט "מת" צוויי באדייטן: 1) א טויטער, 2) ער איז געשטארבן. מ'הערט אבער נישט קיין חילוק צווישן די צוויי, ביידע ווערן ארויסגעזאגט די זעלבע. פארשטייט זיך אז אויב וויל מען זאגן אז ער שטארבט יעצט, וועט מען זאגן "מת" מיינענדיג דעם ערשטן באדייט, וויבאלד דאס איז דער שם העצם.

ביי לשון נקיבה איז אבער יא דא א חילוק: ביים שם העצם וועט דער טראפ זיין אויפ'ן ת', מתה, און ביים פועל עבר וועט ער זיין אויפ'ן מ', מתה. דעריבער אין פרשת ויצא וואו רחל האט געזאגט "גיב מיר קינדער, און אויב נישט, [איז פאררעכנט כאילו] איך שטארב", קומט דער טראפ אויפ'ן ת'. משא"כ אין פרשת ויחי וואו יעקב זאגט "איז רחל געשטארבן אויף (צו) מיר", קומט דער טראפ אויפ'ן מ'.

דאס זעלבע איז מיט באה/באה. אין לשון זכר זענען ביידע "בא", מ'הערט נישט קיין חילוק. אבער אין לשון נקיבה זאגט מען בלשון הוה "באה" – בוכשטעבליך "זי איז א קומענדיגע", מיינענדיג "זי קומט" – און בלשון עבר "באה" – "זי איז געקומען".

ע"פ "אבי עזרי" אויף אבן עזרא אין פרשת ויצא
ס'איז א פארגעניגן זיך צו מתווכח זיין מיט א ראציאנאלן מענטש


צוריק צו “שפראך, גראמאטיק און דקדוק”

ווער איז אונליין

באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 4 געסט